Keywords
psychological aspects
risk factors
How to Cite
Abstract
Psychological aspects of ischemic heart disease encompass risk factors, consequences, and correlates of the disease. Areas such as depression, anxiety, personality traits, social isolation, and chronic stress have been highlighted. The direct and indirect influence of these factors on coronary artery disease (CAD), including risky behavioral actions and stress reactions, have been identified. Particular attention has been given to type A behavior pattern and its association with CAD. Psychological consequences of CAD manifest through the emotional and cognitive responses of patients, affecting their quality of life and approach to treatment. The literature presents data on the impact of CAD on the quality of life and the relationship between emotional functioning and quality of life. Research indicates that risk modification and quality of life improvement are possible through interventions that include the psychological realm.References
Różański A, Blumenthal JA, Kaplan J. Impact of psychological factors on pathogenesis of cardiovascular disease and implication for therapy. Circulation 1999; 99: 2192–2217.
Pakalska-Korcala A, Zdrojewski T, Piwoński J, i wsp. Stres i niskie wsparcie społeczne jako psychospołeczne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Kardiol Pol 2006; 64: 80–86.
Włodarczyk D, Skuza B. Czynniki psychospołeczne a zdrowie. W: Jakubowska-Winecka A, Włodarczyk D, red. Psychologia w praktyce medycznej. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2021: 42–69.
Blumenthal JA, Barefoot J, Burg MM, et al. Psychological correlates of hostility among patients undergoing coronary angiography. Br J Med Psychol 1987; 60(4): 349–355.
Appels A, Bär F, Lasker J, et al. The effect of a psychological intervention program on the risk of a new coronary event after angioplasty: a feasibility study. J Psychosom Res 1997; 43(2): 209–217.
Bętkowska-Korpala B. Rola Wzoru zachowania A w prewencji wtórnej choroby niedokrwiennej serca. W: Wrześniewski K, Włodarczyk D, red. Choroba niedokrwienna serca. Psychologiczne aspekty leczenia i zapobiegania. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne (GWP); 2004: 175–197.
Ziarko M. Zmaganie się ze stresem choroby przewlekłej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; 2014.
Siwińska J. Psychologiczna pomoc pacjentom poddawanym transplantacji serca i operacji wszczepienia mechanicznego wspomagania krążenia. Sztuka Leczenia 2018; 1: 37–42.
Whitmarsh A, Koutantji M, Sidell K. Illness perceptions, mood and coping in predicting attendance at cardiac rehabilitation. Br J Health Psychol 2003; 8: 209–221.
Wysocki H, Rybakowski J. Depresja i lęk a choroby układu krążenia. Kutno: Wydawnictwo; 2001.
Ziarko M, Parobkiewicz A, Jasielski R. Poznawcza reprezentacja schorzenia a funkcjonowanie pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Acta Bio-Optica et Informatica Medica Inżynieria Biomedyczna 2018; 24(2): 99–110.
Skrzypek M. Psychospołeczne uwarunkowania ryzyka choroby wieńcowej w świetle ustaleń grupy badawczej Statuskonferenz Psychokardiologie. W stronę kardiologii behawioralnej opartej na faktach. Probl Hig Epidemiol 2008; 89(3): 316–321.
Piwoński J, Piwońska A, Sygnowska E. Is there an association between depressive symptoms and coronary artery disease in the Polish adult population? Kardiol Pol 2014; 72(1): 50–55.
Shanmugasegaram S, Russell KL, Kovacs AH, i wsp. Gender and sex differences in prevalence of major depression in coronary artery disease patients: a meta-analysis. Maturitas 2012; 73(4): 305–311.
Möller-Leimkühler AM. Women with coronary artery disease and depression: a neglected risk group. World J Biol Psychiatry 2008; 9(2): 92–101.
Cieślik B. Wpływ chorób serca na jakość życia – opracowanie na podstawie przeglądu piśmiennictwa. Acta Bio- -Optica et Informatica Inżynieria Biomedyczna 2014; 20(2): 101–118.
Kawecka-Jaszcz K, Klocek M, Tobiasz-Adamczyk B. Jakość życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Nadciśn Tętn 2007; 11(1): 82–83.
Wrześniewski K. Jak badać jakość życia pacjentów kardiologicznych? Kardiol Pol 2009; 67: 790–794.
Tylka J, Piotrowicz R. Kwestionariusz oceny jakości życia SF-36 – wersja polska. Kardiol Pol 2009; 67: 1166–1169.
Broda G. Komentarz redakcyjny. Jakość życia – ważny pomiar Zdrowia. Kardiol Pol 2009; 67: 1086;
MacGee HM, Oldridge N, Hellemans IM. Quality of life evaluation in cardiovascular disease: a role for the European Society of Cardiology? Eur J Cardiovasc Prev Rehabil 2005; 12(3): 191–192.
Oldridge N, Saner H, MacGee HM. The Euro CardioQol Project. An international study to develop a core heart disease health related quality of life questionnaire, the HeartQol. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil 2005; 12(2): 87–94.
Klocek M. Badania jakości życia w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Nadciśn Tętn 1998; 2: 176–184.
Dudek D, Zięba A, Wróbel A, i wsp. Zaburzenia depresyjne a jakość życia u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Psychiatr Pol 2000; 34: 73–80.
Szyguła-Jurkiewicz P, Trzeciak A, Michalak A, i wsp. Wpływ nadciśnienia tętniczego na zależną od stanu zdrowia jakość życia u chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi bez uniesienia odcinka ST, poddanych chirurgicznej rewaskularyzacji mięśnia sercowego. Obserwacja 2-letnia. Kardiochir Torakochir Pol 2006; 3(3): 275–280.
Siudalska H, Różański J, Kuśmierczyk M, i wsp. Odległa psychologiczna ocena pacjentów operowanych z powodu wad wrodzonych serca. Kardiochir Torakochir Pol 2008; 5(4): 381–385.
Woźnicka L, Posadzy-Małaczyńska A, Leśkiewicz G, i wsp. Ocena jakości życia pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze wg ankiety SF-36. Nadciśn Tętn 2008; 12(2): 109–117.
Szczegielniak J, Migała M. Ocena jakości życia u pacjentów po zawale mięśnia sercowego, angioplastyce naczyń wieńcowych i pomostowaniu aortalno-wieńcowym. Ann UMCS 2005; LX(Suppl. XVI) 524 sectio D: 322–324.
Cieślik A, Szykowska-Styczyrz J. Wpływ wczesnej rehabilitacji kardiologicznej na ocenę jakości własnego życia u chorych po przebytych ostrych zespołach wieńcowych. Kardiol Pol 2009; 67(5): 583–586.
Zboralski K, Gałecki P, Wysokiński A. Quality of life and emotional functioning in selected cardiovascular diseases. Kardiol Pol 2009; 67(11): 1228–1234.
Żołnierczuk-Kieliszek D, Kulik TB, Maciejasz AE. Wybrane czynniki psychologiczne i medyczne a jakość życia chorych na choroby układu krążenia. Med Og Nauk Zdr 2014; 20(2): 131–135.
Vizza J, Neatrour DM, Felton PM, i wsp. Improvement in psychosocial functioning during an intensive cardiovascular lifestyle modification program. J Cardiopulm Rehabil Prev 2007; 27: 376–383.